3 . اسرائيليان زمانى كه از ترس فرعونيان از مصر گريختند ، آمار و شمارشان آن اندازه شده بود كه براى برپايى ملت و دولتى جداگانه بسنده باشد و برپايى ملت و دولتى جداگانه دو چيز ديگر مىخواست : يكى قانون و نظام و آيين‌نامه براى سروسامان دادن مردم ، و ديگر سرزمين و زيستگاهى براى ماندن آنان . قانون و نظام را تورات براى آنان آورده بود و آنچه كم داشتند ، ميهن و مملكتى براى ماندن بود ، آن را از كجا بايد فراهم كنند ، و پس از مصر - كه نمىتوانستند بدان باز گردند - فلسطين يا چنان كه خود مىگفتند ، كنعان ، نزديك‌ترين سرزمينى بود كه مىتوانستند بدان چشم دوزند « 1 » ، سرزمينى كه به گفتهء توراتشان « سرشار از شير و عسل است » . « 2 » 4 . موسى به فرمان خدا آنان را فرمان داده بود تا به سرزمين پاكيزه‌اى كه خداوند براى آنان ، مقرر كرده بود بروند . سرزمينى كه به گفتهء برخى همهء فلسطين بوده است و به گفتهء برخى ديگر « قدس » يا « اريحا » . در اين باره در قرآن كريم از زبان موسى مىخوانيم : « اى قوم من ! به سرزمين پاكيزه‌اى درآييد كه خداوند [ به نام ] شما نوشته است . و پشت مگردانيد كه زيانكار خواهيد گشت . « 3 » 2 . ترس از درآمدن به كنعان بارى موسى اسرائيليان را به سوى كنعان پيش مىبرد ، اما كنعان از پيش پر از مردمانى بود كه در آن مىزيستند و آنجا ميهن آنان بود و از اين روى هرگونه كوششى براى درآمدن به كنعان پيكار ميان بنى اسرائيل و شهروندان كنعانى را از پى داشت . اينجا بود كه به گزارش تورات در بيابان « فاران » ، موسى به فرمان خداوند ، از هر سبط نماينده‌اى برگزيد و براى بررسى و جاسوسى به كنعان فرستاد . جاسوسان رفتند و چون بازگشتند ، آنچه را از قلعه‌ها و نقاط قوت و ضعف آن جا ديده و يافته بودند ، به گستردگى براى موسى بازگفتند « 4 » ، جز اين كه آنان خود دو گروه شده بودند و هر گروه ديدگاه ديگرى داشتند ؛ يك گروه آنان كه ده تن بودند ، اسرائيليان را

--> ( 1 ) . عبد الرحيم فوده ، همان ، 210 . ( 2 ) . سفر خروج ، 3 : 8 ، 32 : 13 ، 33 : 3 ؛ سفر اعداد ، 14 : 8 ؛ سفر تثنيه ، 26 : 15 . ( 3 ) . « يا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى أَدْبارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِينَ » ( سورهء مائده ، آيهء 21 ) . نيز بنگريد به : تفسير طبرى ، 1 / 299 - 303 ؛ تفسير نسفى ، 3 / 278 ؛ تفسير روح المعانى ، 1 / 264 ؛ تفسير خازن ، 1 / 64 ؛ تفسير بيضاوى ، 1 / 148 . ( 4 ) . سفر اعداد ، 13 : 1 - 29 .